Interactieve ruimte

Voorafgaand aan een interactief proces stelt het stadsdeelbestuur (DB en raad) vast wat de doelen en ambities zijn van de interactie en vooral welke ruimte er is. Binnen welke kaders en randvoorwaarden is er een open discussie mogelijk? En wat gaat de politiek doen met de uitkomsten?

Waar zit de ruimte?

Een proces begint natuurlijk nooit 'blanco'. Er is altijd een geschiedenis en er zijn altijd wettelijke kaders of beleidsprogramma's die de ruimte die aan burgers gegeven kan worden inperken. Dat weten burgers zelf ook. Uit publicaties en eigen ervaring van het stadsdeel is ook gebleken dat het niet geloofwaardig overkomt wanneer er niet vooraf randvoorwaarden worden gesteld. Om teleurstelling bij bestuurders, medewerkers en vooral burgers te voorkomen moet daarom aan het begin van het proces duidelijk gemaakt worden waar de ruimte zit en hoe die ingevuld zou kunnen worden. Kortom geef aan wat wel en wat niet van burgers verwacht wordt en wat burgers wel en niet van het stadsdeel mogen verwachten.

Afstemming raad en DB

Opdrachtgever en opdrachtnemer moeten daarom vooraf overleggen wat de ambities zijn, en het resultaat van dat overleg moeten vastleggen in een notitie die ter advisering wordt voorgelegd aan de commissie en vastgesteld wordt door het Dagelijks Bestuur. Als kader voor het nemen van een dergelijk besluit kan een startnotitie of projectplan dienen. Die kan in de raad besproken worden. Het gaat er daarbij om de randvoorwaarden zo op te stellen dat er voldoende ruimte is voor de inbreng van burgers zonder dat het bestuur beperkt wordt in zijn mogelijkheden om zijn verantwoordelijkheid voor het algemeen belang ten volle waar  te maken.

Op deze wijze wordt tevens mede vorm gegeven aan de rol van het Dagelijks Bestuur en de Raad als actoren in het interactieve proces. Als de ruimte na overleg tussen raad en DB te beperkt blijkt, is het af te raden om een interactief proces te beginnen.

Verwachtingen

Als het doel het verzamelen van ideeën en opvattingen is, en dit duidelijk naar de deelnemers aan het interactieve proces wordt gecommuniceerd, dan zal begrepen worden dat de deelraad de geleverde inbreng zelf weegt en waardeert en dat hij zich op geen enkele wijze vooraf vastlegt. Als het doel het bereiken van consensus is, en deze binnen de gegeven randvoorwaarden wordt gerealiseerd, dan zal er weinig begrip en respect zijn voor een stadsdeelbestuur dat desondanks van het resultaat van het interactieve proces afwijkt.

Uitkomsten

In complexe zaken waarin veel belangen meespelen en ook het algemeen belang in het geding is, zal het interactieve proces zich richten op brainstormen en inventariseren van meningen, argumenten en eventueel alternatieven. Van de stadsdeelraad mag dan worden verwacht dat hij gemotiveerd aangeeft waarom hij sommige aangedragen punten wel meeneemt en andere niet, maar niet dat hij zich vooraf bindt aan de uitkomsten van het interactieve proces.

Open planprocedures zijn er eerder op gericht met betrokkenen consensus te bereiken en hen zo mogelijk ertoe te bewegen ook na uitvoering van het plan betrokken te blijven, bijvoorbeeld door een actieve bijdrage te leveren aan het beheer. Er wordt veel van de betrokkenen verwacht, en het ligt dan ook in de rede om hun invloed zo groot mogelijk te laten zijn. Het stadsdeelbestuur stelt de inhoudelijke en overige randvoorwaarden vast en verdisconteert het ‘algemeen belang’. Na afloop van het interactieve proces toetst het stadsdeelbestuur de uitkomsten aan het vooraf gestelde kader. Indien deze uitkomsten daaraan voldoen kunnen de deelnemers aan het interactieve proces er in principe op rekenen dat de stadsdeelraad het resultaat overneemt. 

Het primaat van de politiek

Het stadsdeelbestuur bepaalt dus wat de interactieve ruimte is bij interactief werken. Deelnemers aan interactieve processen opereren binnen de marges die het stadsdeelbestuur heeft vastgesteld. Het stadsdeelbestuur toetst de uitkomsten van het interactieve proces. Het Dagelijks Bestuur en de stadsdeelraad zijn echter gerechtigd op grond van overwegingen van algemeen belang om tot een andere afweging te komen. Maar dat moet dan wel helder uitgelegd en onderbouwd worden en teruggekoppeld worden naar de deelnemers aan het proces. Anders voelen zij zich – terecht – niet serieus genomen. Het primaat van de politiek bestaat er bij interactief werken dus in, dat het bestuur ervoor kiest welke interactieve ruimte het aan burgers geeft en welk gewicht het toekent aan de uitkomsten van het proces.